Najtrudniej uwierzy\u0107 w zagro\u017cenia, kt\u00f3rych konsekwencje odroczone s\u0105 w czasie. Tak jest z papierosami i \u2013 zapewne r\u00f3wnie\u017c \u2013 z beztrosko u\u017cywanymi telefonami kom\u00f3rkowymi.
Telefon kom\u00f3rkowy jest jednym z najwspanialszych atrybut\u00f3w naszych czas\u00f3w. Wielu osobom po prostu uratowa\u0142 \u017cycie – poprzez mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpowiednio szybkiego wezwania pomocy. Pozwala ludziom oddalonym od siebie utrzymywa\u0107 ze sob\u0105 kontakt. O\u015bmiel\u0119 si\u0119 wr\u0119cz wysun\u0105\u0107 tez\u0119, \u017ce cementuje rodziny w naszych zganianych czasach albo przynajmniej mo\u017ce to robi\u0107. Stwarza bowiem szans\u0119 na rozmowy nawet w\u00f3wczas, gdy jeden z cz\u0142onk\u00f3w stada jest w podr\u00f3\u017cy. Z wieloma osobami bliskimi mojemu sercu mog\u0119 mie\u0107 kontakt jedynie dzi\u0119ki temu wspania\u0142emu wynalazkowi.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Tak jak wiele po\u017cytecznych narz\u0119dzi (od no\u017ca do chleba) r\u00f3wnie\u017c telefon kom\u00f3rkowy nierozs\u0105dnie u\u017cywany mo\u017ce by\u0107 niebezpieczny, o czym pozwoli\u0142em sobie poprzednio napisa\u0107. Obawiam si\u0119 jednak, \u017ce \u2013 tak jak w przypadku papieros\u00f3w \u2013 wiele os\u00f3b b\u0119dzie wypiera\u0142o z w\u0142asnej \u015bwiadomo\u015bci istnienie takiego, chocia\u017cby potencjalnego, zagro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n
Pan 1300 gram\u00f3w<\/strong><\/a>:\u201eWobec masowego stosowania telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych oraz stacjonarnych-bezprzewodowych medycyna \u015bwiatowa powinna notowa\u0107 wr\u0119cz epidemiczny wzrost zachorowa\u0144 na guzy m\u00f3zgu. Czy notuje?\u201d.<\/p>\n\n\n\n By\u0107 mo\u017ce zanotuje. Bo \u2013 jak wynika z cytowanej przeze mnie w poprzednim wpisie pracy: efekt jest odroczony o wiele lat. Tak samo jest z paleniem papieros\u00f3w. Przecie\u017c gdyby po wypaleniu papierosa ka\u017cdy pada\u0142 trupem w ci\u0105gu najdalej tygodnia, nikt przy zdrowych zmys\u0142ach by nie pali\u0142. Ich szkodliwo\u015b\u0107 zosta\u0142a wykazana dopiero po podsumowaniu obserwacji wielkich populacji przez d\u0142ugi czas. Z indywidualnego punktu widzenia zwi\u0105zku przyczynowo-skutkowego palenia i choroby raczej mo\u017cna domy\u015bla\u0107 si\u0119 ex post, ni\u017c rzeczywi\u015bcie dostrzec zagro\u017cenie. W dodatku widzimy ludzi, kt\u00f3rzy pal\u0105 przez wiele lat i maj\u0105 si\u0119 dobrze. W przypadku \u201ekom\u00f3rek\u201d jest zapewne dok\u0142adnie tak samo – efekt mo\u017cemy zobaczy\u0107 najwcze\u015bniej za kilkana\u015bcie lat i prawie na pewno nie u wszystkich intensywnych u\u017cytkownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony, stosowane pasma o coraz wy\u017cszej cz\u0119stotliwo\u015bci (czyli coraz mniejszej d\u0142ugo\u015bci fali) sprawiaj\u0105, \u017ce – przynajmniej teoretycznie \u2013 penetracja fal elektromagnetycznych do tkanek mo\u017ce mie\u0107 wyra\u017anie mniejszy zasi\u0119g. Zatem nowocze\u015bniejszy sprz\u0119t by\u0107 mo\u017ce jest mniej szkodliwy. Jednak i w tym przypadku musimy poczeka\u0107 na wyniki odpowiednio zaprojektowanych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n Z trzeciej jednak strony \u2013 taniej\u0105ce rozmowy sprawiaj\u0105, \u017ce \u0142\u0105czny czas po\u0142\u0105cze\u0144 g\u0142osowych potencjalnie mo\u017ce si\u0119 wyd\u0142u\u017ca\u0107 (to oczywi\u015bcie spekulacja, bo danych nie mam). Na niekt\u00f3rych stanowiskach pracy telefon\u00f3w stacjonarnych nie u\u017cywa si\u0119 ju\u017c prawie w og\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n Pan 1300 gram\u00f3w<\/strong><\/a>: \u201eJak wygl\u0105da\u0142a cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wyst\u0119powania guz\u00f3w m\u00f3zgu przed wynalezieniem telefonu w og\u00f3le? Za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce brak tu danych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, \u017ce ma Pan olbrzymi\u0105 szans\u0119 wygra\u0107 zak\u0142ad. Tyle tylko, \u017ce gdyby takie dane istnia\u0142y, to ich warto\u015b\u0107 dla dociekania szkodliwo\u015bci telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych by\u0142aby bardzo ograniczona. Stosowanie tzw. historycznej grupy kontrolnej mo\u017ce mie\u0107 sens g\u0142\u00f3wnie w sytuacji, gdy czynnik badany jest jedynym, kt\u00f3ry r\u00f3\u017cni obydwie grupy \u2013 badan\u0105 i kontroln\u0105.<\/p>\n\n\n\n W przypadku telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych chyba ma\u0142o kto odwa\u017cy si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce czynniki \u015brodowiskowe – dzia\u0142aj\u0105ce na ludzi obecnie i wiele lat temu – s\u0105 identyczne. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 chocia\u017cby \u201esmog elektromagnetyczny\u201d, o kt\u00f3rym wspomnia\u0142 Pan Zdzis\u0142aw Kukla<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n Nie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pomin\u0105\u0107 bardzo wa\u017cnego aspektu naszych rozwa\u017ca\u0144: zagro\u017ce\u0144 teoretycznie dobrze udokumentowanych, kt\u00f3re wcale nie musz\u0105 dawa\u0107 rzeczywistych efekt\u00f3w w \u015bwiecie realnym. Chocia\u017c oczywi\u015bcie mog\u0105. Przyk\u0142ady przytoczy\u0142 Pan andrzej52<\/strong><\/a>: \u201eKiedy w latach 79-81 s\u0142u\u017cy\u0142em na stacji naprowadzania rakiet w WOPK w Borze na Helu, straszono nas, \u017ce w wyniku napromieniowania falami elektromagnetycznymi b\u0119dziemy mie\u0107 wy\u0142\u0105cznie c\u00f3rki. Nie sprawdzi\u0142o si\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n No w\u0142a\u015bnie. Tak samo straszono lekarzy pracuj\u0105cych w polu elektromagnetycznym. U mnie te\u017c si\u0119 nie sprawdzi\u0142o. Nie znam jednak danych pochodz\u0105cych z rzetelnych bada\u0144 na ten temat. Mo\u017ce obydwaj byli\u015bmy szcz\u0119\u015bliwymi wyj\u0105tkami?<\/p>\n\n\n\n To samo dotyczy s\u0142uchawek bezprzewodowych z systemem Bluetooth, kt\u00f3re oczywi\u015bcie generuj\u0105 minimalne pole elektromagnetyczne, na ile jednak istotne \u2013 nie wiadomo.<\/p>\n\n\n\n Niedawno Czcigodna Redakcja<\/strong> przytoczy\u0142a artyku\u0142<\/a> o tym, \u017ce cz\u0119ste i d\u0142ugotrwa\u0142e spogl\u0105danie na telefon kom\u00f3rkowy przeci\u0105\u017ca znacznie nasz kr\u0119gos\u0142up. Jak zmierzy\u0107 realny, nie teoretyczny, wp\u0142yw tego czynnika na nasze zdrowie? Przecie\u017c fizjoterapeuci i rehabilitanci od dawna m\u00f3wi\u0105 jednym g\u0142osem, \u017ce ca\u0142ym naszym sposobem \u017cycia dewastujemy sw\u00f3j uk\u0142ad kostnostawowy! Podobno nawet chodzi\u0107 nie potrafimy prawid\u0142owo, z punktu widzenia biomechaniki.<\/p>\n\n\n\n Jak znale\u017a\u0107 odpowiedni\u0105 grup\u0119 kontroln\u0105, skoro ci, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 intensywnie telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych do komunikacji tekstowej i przegl\u0105dania internetu (bo w tych momentach nasza postawa jest wadliwa), zazwyczaj \u017cyj\u0105 niezdrowo? Jak d\u0142ugi powinien by\u0107 okres obserwacji, by osi\u0105gn\u0105\u0107 wiarygodne wyniki? Czy odpowiednie \u0107wiczenia mog\u0105 z\u0142agodzi\u0107 skutki przeci\u0105\u017ce\u0144 kr\u0119gos\u0142upa? Nie wiemy.<\/p>\n\n\n\n Pora na konkluzje dotycz\u0105ce zagro\u017ce\u0144 \u201ekom\u00f3rkowych\u201d, kt\u00f3rych konsekwencje s\u0105 (lub mog\u0105 by\u0107) odroczone w czasie. Proponuj\u0119 zdroworozs\u0105dkow\u0105 przezorno\u015b\u0107. U\u017cywanie zestaw\u00f3w g\u0142o\u015bnom\u00f3wi\u0105cych lub zestaw\u00f3w s\u0142uchawkowych w samochodzie i do wszystkich rozm\u00f3w d\u0142u\u017cszych ni\u017c kilkusekundowe, trzymanie telefonu tak, by jak najmniej blokowa\u0107 jego anten\u0119, nietrzymanie telefonu tu\u017c przy uchu podczas nawi\u0105zywania po\u0142\u0105czenia \u2013 powinny by\u0107 naszymi elementarnymi nawykami, traktowanymi jako ochrona naszego zdrowia. Producenci i dystrybutorzy telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych powinni zadba\u0107 o popularyzacj\u0119 wiedzy w tym zakresie. Obecnie mo\u017cna znale\u017a\u0107 odpowiednie informacje w instrukcjach obs\u0142ugi telefon\u00f3w, ale kto uczy si\u0119 instrukcji obs\u0142ugi na pami\u0119\u0107?<\/p>\n\n\n\n Co jednak, je\u017celi szwedzcy naukowcy si\u0119 pomylili? Wszak\u017ce – jak s\u0142usznie, cho\u0107 niezbyt precyzyjnie, przypomnia\u0142 Pan<\/a> mpn<\/strong> – w kilku badaniach ryzyka zwi\u0105zanego z polem elektromagnetycznym telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych nie potwierdzono (to zupe\u0142nie nie to samo, co: ryzyko wykluczono). Warto przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy z ich autor\u00f3w zostali oskar\u017ceni o \u015bwiadom\u0105 nierzetelno\u015b\u0107, sterowan\u0105 przez przemys\u0142 telefoniczny.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi jednak oka\u017ce si\u0119, \u017ce poszlaki wskazuj\u0105ce na szkodliwo\u015b\u0107 telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych nie potwierdz\u0105 si\u0119 po latach, to jedyna nasz\u0105 strat\u0105 b\u0119dzie konstatacja, \u017ce wydatki na systemy g\u0142o\u015bnom\u00f3wi\u0105ce, lub s\u0142uchawkowe okaza\u0142y si\u0119 niepotrzebne. Przypomn\u0119, \u017ce s\u0105 to koszty niewyg\u00f3rowane. Tak mo\u017cemy je postrzega\u0107 zw\u0142aszcza w sytuacji, gdy po latach staniemy wobec nieodwracalnych ju\u017c wtedy nast\u0119pstw, je\u017celi poszlaki oka\u017c\u0105 si\u0119 prawdziwe.<\/p>\n\n\n\n 27 listopada 2014<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Najtrudniej uwierzy\u0107 w zagro\u017cenia, kt\u00f3rych konsekwencje odroczone s\u0105 w czasie. Tak jest z papierosami i \u2013 zapewne r\u00f3wnie\u017c \u2013 z beztrosko u\u017cywanymi telefonami kom\u00f3rkowymi. Telefon kom\u00f3rkowy jest jednym z najwspanialszych atrybut\u00f3w naszych czas\u00f3w. Wielu osobom po prostu uratowa\u0142 \u017cycie – poprzez mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpowiednio szybkiego wezwania pomocy. Pozwala ludziom oddalonym od siebie utrzymywa\u0107 ze sob\u0105 kontakt. … Czytaj dalej \u201eSzkodliwo\u015b\u0107 \u201ekom\u00f3rek\u201d: praktyczne implikacje teoretycznych rozwa\u017ca\u0144. Odpowiedzi na komentarze\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[76,77,79],"class_list":["post-222","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-medycyna","tag-glejak-ryzyko","tag-telefon-komorkowy","tag-zestaw-sluchawkowy"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":223,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/222\/revisions\/223"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/medycyna-iokolice.blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}